¤ شازده كوچولو!
يك ستاره كوچك بالاي جيب سمت چپ پيراهنش چشمك مي زند! كه بدجوري هواي شازده كوچولو را به سرت مي زند، اين اما با آن ستاره خيلي فرق دارد، صفاريان با چند تن از دوستان هفته اي يك بار به مركز حمايت از كودكان سرطاني (محك) مي روند و آنجا بچه ها را از غم و غصه دنيا كمي فارغ مي كنند.
«هدفمان اين بود كه به بچه ها نشان بدهيم دنيا آن قدر بزرگ هست كه ما و مشكلاتمان ذره اي هم در اين هستي نيستيم! يك اتاق آسمان دست و پا كرديم و بچه ها را به زبان خودشان با آسمان و نجوم آشنا مي كنيم. عالمي دارد اين ساعت هاي سپيد در كنار كودكان، اين ستاره هم، سوغات همين روزهاي آسماني است.»
- چرا سن تان را اعلام نمي كنيد؟
من از دو چيز گريزانم. اعلام سن و تحصيلات. در دانشگاه سينما خوانده ام ولي چون هرچه آموختم خارج از دانشگاه بوده زياد اعلام اين نشان آكادميك به كارم نمي آيد. تجربه مستند را بهتر مي پسندم. سنم را هم به واسطه اينكه خيلي جاها اذيت شدم، اعلام نمي كنم. در تمام برهه هاي انقلاب چه پيش، چه حين و چه پس از انقلاب، جوان ها هميشه پيش رو بوده اند و كارآمدترين. من افتخار مي كنم كه با سن كم- در بسياري موارد عوامل برنامه سن پدر مرا دارند- برنامه اي به مردم ارائه كرده ام كه مورد پسند و حركت آنها واقع شده است. گير ندهيد ديگر!
¤ ترويج علم، روشنگري و هدايت انگيزه هاي جوان
آرامش و رمزآلودي شب، باعث شده كه عنوان آسمان شب رو براي برنامه انتخاب كنند. برنامه اي كه به اعتقاد او مي خواهد تفاوت علم و شبه علم را از يك سو، ترويج نگاه به آسمان به عنوان يك منبع عظيم دانشي از سوي ديگر و همچنين روشنگري در ميان اذهان عمومي و چراغي براي جوانان علاقمند را به تصوير بكشاند. «ما ارتقاي دانش عمومي را هدف گرفته ايم. علم، هنر است، در هنر هم بايد طلبگي كرد، كتاب و درس به تنهايي نه هنرمند مي سازد و نه هنر خلق مي كند. قواره سواد هر شخصي نوع كار و محصولي است كه ارائه مي دهد، نه مدرك و سجل اش». متولد برج فلكي جدي يا همان بز كوهي است ولي اصلا اعتقادي به فال و كف بيني و طالع بيني ندارد، مي گويد «اينها شبه علم است كه تا علم را خوب نشناسي، نمي تواني در برابر اين خرافات محكم بايستي. وگرنه مثلfast food كه همه مي دانند براي بدن مضر است، به خاطر طبع متنوع طلب بشر، تجربه كردنش شيرين است و با علم به مضر بودن آن استفاده مي كني وگرنه همين اشكال اجرام آسماني و يا دب اكبر و دب اصغر و اينكه اين برج فلكي شكل خرچنگ دارد، به خاطر نگاه ما به آسمان است، مطمئناً اگر از ميان منظومه شمسي به همان نقطه نگاه كنيم، يك هندسه ديگري برايمان نقش مي بندد! ضعف علم داريم، مي گذاريم به حساب قضا و قدر و ناشناخته ها را به واسطه ناداني نمي پذيريم يا بد مي پذيريم!
- چرا برنامه علمي را انتخاب كرديد، «چرره» مي ساختيد!
علم بازو و بال قدرت محسوب مي شود. اينكه امروز در جهان نام ايران بر سر زبان هاست به خاطر پيشرفت علمي ماست، كه متعاقب آن قدرت را براي نظام به ارمغان مي آورد. اين خيلي ارزشمندتر از پرداختن به موضوعات سرگرمي و تفريحي است كمااينكه علم و علم آموزي بهترين تفريح مردمان آينده نگر است.
-كهكشان راه شيري؟
يك نوار سپيدي كه اغلب مرا ياد سفر مي اندازد. ياد روزگار گذشته و فرهنگ و تمدن كهن ايراني مي اندازد. روزگاري كه مردمان اين سرزمين به آن راه كاهكشان مي گفتند چون اعتقاد داشتند مردي كوله اي از كاه را روي آسمان مي كشيده كه ردي از اين كاه توي آسمان مانده است. يا راه مكه كه قديمي ها مي گفتند مسير مكه همين كهكشان راه شيري است.
- انرژي هسته اي؟
بي خودي راجع به اش شلوغ كاري مي كنند. اگر خوب نيست براي همه خوب نيست و اگر مفيد است براي همه مفيد است.
- قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل امريكا؟!
كسيكه خانه اش شيشه اي است نبايد به ديگري سنگ بزند!
- سال پيامبر اعظم (ص) ؟
يك اتفاق باشكوه ولي ظلم بزرگ ما و مسئولين كه نتوانستيم كاري در شان آن انجام دهيم.
- شما اگر بخواهيد براي اين سال كاري بكنيد، چه مي كنيد؟
من از آسمان عكس مي گيريم. پيامبر (ص) براي توحيد مردم تلاش مي كرد و فكر مي كنم ديدن شاهكارهاي آفرينش هم خود نوعي حركت در مسير پيامبر (ص) باشد.
- خيلي دور، خيلي نزديك؟
يك فيلم خيلي خوب در سينماي ايران. بويژه كه مرتبط با نجوم بود، مثلاً نشانه هايي كه كارگردان در فيلم گذاشته بود، فوق العاده بود. تصاوير كوير با آن صخره هايي كه از زمين برآمده بود، تشبيه ستون هاي آفرينش بود...
¤ شب، سكوت، عشق
والليل اذا سجا را كه خوانديم، از خاطرات سفرهاي برون شهري و شكار لحظات ناب آسمان گفت. از اين گفت كه شب، محمل آرامش بشر است بويژه كه منتظر تولد ستاره اي و طلوع پديده اي در آسمان باشي. با موجودات شب زنده دار، تسبيح خداي متعال را بگويي و دم اذان صبح، خدا را با تمام وجود در سلولهايت حس كني. بي جهت نبود كه از هرچه سخن مي گفتم بازمي گشت به شب و شناور شدن در عمق پرده پرستاره آسمان. شب و سكوت و كوير را از شرايطي لازم زندگي مي داند. تازه اين سفرهاي شبانه و شكار شاهكارهاي آفرينش را نوعي معراج مي داند.
- نسل سوم؟
ديدگاه انتقادي صريح و سريع و در بسياري موارد بدون عقبه كارشناسي. اميد و تلاش شبانه روزي براي رسيدن به آنچه كه مي خواهد. انرژي فوق العاده براي رقم زدن آينده اي فوق العاده.
- برادران رايت؟
چون ما هم دوقلو هستيم، اغلب ما را با اين برادران مقايسه مي كردند! ولي خيلي براي من اهميت نداشتند چون قبل تر از اينها، افرادي بودند كه ناديده گرفته شدند، مثل داوينچي.
¤ قدم زدن در ميان ابرها...
از كودكي آرزوي راه رفتن روي ابرها را داشته، مثل خيلي از ما. با هواپيما البته زياد اين كار را انجام داده، حتي يكدفعه در جنگل هاي آمازون، قلمبه هاي پنبه اي ابر، نزديك بوده برايشان غزل خواني كنند و آنها را بفرستند در بهشت قدم بزنند! از قدم زدن ميان خانه هاي مجازي اما بسيار نفرت دارد، اينترنت را هم مثل اس.ام.اس متعلق به فرهنگ مي داند. خورشيدگرفتگي را زيباترين پديده كيهاني مي داند چون، اتفاقات پيراموني كسوف را فوق العاده توصيف مي كند؛ وزيدن نسيم، افت دماي هوا، به هم ريختن آرامش جانوران، تاريكي در عين روشنايي و...
- خواب فرعون؟
آها- اين و نشانه هايي مثل طلوع ستاره بيت لحم و... نقاط پنهاني هستند كه در عالم وجود دارند و با علم هم نمي توان توجيه اش كرد. در واقع نشانه هايي است كه علم در كنار آن قرار مي گيرد.
- ستاره سهيل؟
ياد چند تا از دوستان بدقول ام افتادم.
- رؤيت هلال ماه؟
شكوفايي يكي از بخش هاي علمي در سالهاي پس از انقلاب. پيوند ميان دين و علم به بهترين و زيباترين شكل.در حقيقت يك نمونه بارز رشد علمي است چه در داخل و چه خارج كه امروز ما ركوردهاي جهاني را در رؤيت هلال در اختيار داريم.
- شب عاشقان بي دل، چه شب دراز باشد؟
چه قدر سخته! ]و مي خندد[
- آخرين كتابي كه مطالعه كرديد؟
تاريخ ايران. دوران مدرسه اصلا از تاريخ خوشم نمي آمد ولي امروز فكر مي كنم بايد با تاريخ ايران آشنايي داشته باشم تا بهتر بتوانم كار كنم. گرچه بيشتر كتاب هايي درباره نجوم مطالعه مي كنم.
¤ ماهواره هم مي فرستيم، اگر...
سند چشم انداز 20 ساله را اتفاقي فرخنده مي داند و از آن مثالي مي زند در حوزه كاري خودش. «ببينيد الان سازمان فضايي ايران يكي دو سالي هست، فعاليت را آغاز كرده و خيلي ها توقع دارند ما بلافاصله يا به فضا برويم يا ماهواره هاي متعددي به فضا پرتاب كنيم، اين توقع درستي نيست در حال حاضر. ما بايد تمام تلاشمان را انجام دهيم تا در همين افق 1404 هجري شمسي در منطقه حرف اول را در موضوع هواوفضا و البته نجوم بزنيم. كما اينكه امروز در سطح خاورميانه جايگاه بسيار مناسبي داريم. غير از هند هم رقيب آنچناني نداريم و اين يك نقطه قوت بسيار خوب است. اين را هم بدانيد كه ما در نجوم آماتوري خيلي پيشرفت كرده ايم و در آينده هم بسيار بيشتر پيشرفت خواهيم كرد، اما در نجوم حرفه اي نيازمند برنامه ريزي، اختصاص اعتبارات و پيگيري دولت و تمام نهادهاي علمي- پژوهشي كشور هستيم.» از تاسيس رصدخانه ملي ايران سخن مي گفت كه حدود 4 سال است كارهاي ابتدايي آن انجام شده و قرار است 1388 اولين پرتوهاي نوري را دريافت كند. البته گويا در بودجه و مديريت به مشكلاتي برخورد كرده است كه اين اصلا با آن حركت شتابدار علمي ايران به سوي افق 1404 هماهنگ نيست. گرچه دانشمندان ايراني در مباحث تئوريك حرف هاي بسياري براي گفتن در دنيا داشته و دارند.
-امام خميني(ره)؟
فراتر از زمان و يا بر زمان نه در زمان. هميشه افسوس مي خورم چرا در سنين كودكي دوران حيات ايشان را درك كردم!
- آسمان شب در آمار شبكه 4 چه جايي دارد؟
در 5 سال گذشته رده اول بيننده را داشته و در يكسال اخير بين برنامه هاي آسمان شب، سينما چهار و سينما و ماوراء يك رقابت جدي است.
- ايمان آدم ها در فضا بيشتر مي شود؟
من كه نرفتم! ولي با فضانوردهايي كه مصاحبه كرديم يا گفته هاشان را منعكس كرديم به اين نتيجه رسيدم كه فضا انسان را به خواري و حقارت در برابر پروردگار نزديك مي كند و ديگر سركشي و طغيان و خونخواهي در ذهن چنين فردي راه نمي يابد و اي كاش برخي دولتمردان و قدرتمندان ظاهري دنيا، كمي از بالاتر به زمين نگاه مي كردند تا بفهمند كه جداً در اين مدار هستي عددي نيستند!
¤ انوشه انصاري، جنجال و سفر به فضا
مي گويد انوشه انصاري را به خاطر طراحي جايزه «ايكس پرايز» شناختيم. يك ايراني و مجموعه اي از ايراني ها جايزه اي را طراحي كردند كه به اولين پرواز خصوصي سرنشين دار در مقطع 90 روز و 2بار تكرار اين پرواز اعطا مي شد. همين جايزه هم باعث شده كه انوشه انصاري در دنياي نجوم مطرح شود.
«خبر سفر به فضاي اولين زن ايراني به قدري جالب بود كه تمام تلاشمان را براي مصاحبه با اين فرد انجام دهيم، گفت وگوي تلويزيوني ما با خانم انصاري منحصر به فرد بود از اين جهت كه ناسا به همراه سازمان فضايي اروپا و روسيه مديريت پرواز انوشه انصاري را در اختيار داشتند و به او اعلام كرده بودند كه در اين مدت مانده به پرواز تنها يك گفت وگوي زنده و تلويزيوني -به جز كنفرانس خبري- مي تواني داشته باشي كه خانم انصاري از ميان تمام شبكه هاي جهاني و ماهواره اي، جمهوري اسلامي ايران را انتخاب كرد و همين انتخاب هم باعث شد، شبكه هاي ماهواره اي فارسي زبان و صداي آمريكا، انوشه انصاري را نيروي نفوذي ايران بخوانند! حتي پس از سفر به فضا هم اخبار او را سانسور كردند تا كينه شان از اين حركت صداوسيماي جمهوري اسلامي ايران را ثابت كنند.» از خرده رسانه هاي لس آنجلسي به عنوان جنجال سازان اين اتفاق معمولي ياد مي كند كه بر خورد سياسي را با يك پديده علمي آغاز كردند اگرچه آسمان شب دانشمندان ايراني مقيم خارج را چندين بار تا به حال به تلويزيون آورده، مثل دكتر مبشر از اعضاي هيئت علمي تلسكوپ هابل و يا دكتر نادري كه در ناسا فعاليت مي كند.
- چند تا خبر داغ بدهيد؟
پيدا شدن آب در مريخ كه شايد خيلي داغ نباشد ولي هنوز در صدر اخبار قرار دارد. اينكه آب مايع در برخي نقاط مريخ جريان دارد، خيلي براي بشر ارزشمند است. 30دي ماه هم يك اتفاق ديدني در آسمان شاهد خواهيم بود. اگر بعد از غروب خورشيد به افق غربي آسمان نگاه كنيم، هلال زيباي ماه را مي بينيم كه در كنارش سياره زهره با فروغ خاصي ديده مي شود، بسيار منظره زيبايي است. و بعد هم اينكه 12اسفند يك ماه گرفتگي كامل داريم كه فوق العاده ديدني است. 28اسفند هم خورشيدگرفتگي داريم كه بالتبع ما هم برنامه اي ويژه داريم!
¤ 16 نفر براي 50 دقيقه در هفته
آسمان شب را يك تيم 16 نفره روي آنتن مي برند. شنبه و دوشنبه هر هفته 25 دقيقه و حدود ساعت .23 انجمن نجوم ايران، سازمان فضايي ايران. ستاد استهلال دفتر مقام معظم رهبري، شوراي راهبري رصدخانه ملي ايران، شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران و گروه هاي نجوم آماتوري در سراسر كشور به عنوان مراجع اصلي برنامه و همراهان و همكاران اين برنامه به حساب مي آيند. سياوش صفاريان خيلي ساده و صميمي و تندتند حرف مي زد، مثل همان چهره اي كه توي قاب تلويزيون از او سراغ داريم. خودش هم در پايان گفت وگو گفت كه كارشناس نيست و حرف هايش نظرشخصي اند، ديگران بدشان نيايد! وقتي هم گفتيم حرف آخر گفت: از كم اطلاعي خودم معذرت مي خواهم و اينكه آنچه گفتم مربوط به اطلاعات محدود من بود، خواننده هاي نسل سوم ببخشند!
& با يكي از مديران ارشد دانشگاه تهران قرار جلسه داشتيم به همراه 2 تن از ديگر همكارانم. مدير كه وارد سالن جلسات شد به محض اينكه نگاهش به ما افتاد، با حالت مشمئز كننده اي از منشي اش پرسيد. اينها كي اند، اينجا نشسته اند؟! طوري به ما نگاه مي كرد كه انگار سوسك ديده! خودمان را كه معرفي كرديم، چند دقيقه اي ماتش برده بود و بالاخره آمد و بدجوري تحويلمان گرفت. اصلاً به سن و سالمان نمي خورد، تهيه كننده برنامه اي در شبكه 4 سيما باشيم.
& از چهار راه پارك وي مي گذشتم، كه يك اتوبوس وسط خيابان روي خطوط عابر پياده ايستاد و راه مرا بندآورد. با خشم نگاهش كردم برايم دست تكان داد، با سر به او گفتم: خب برو ديگه! ديدم يكدفعه از اتوبوس پياده و ملت را توي اتوبوس بي خيال شد. حالا آمده جلوي من ايستاده و مي گويد سؤال نجومي دارد! مردم هم اتوبوس را گذاشته اند روي سرشان كه كجا رفتي؟ آقاي راننده مي خواست پرسش نجومي خود را بنويسد اما نه خودكار داشت و نه كاغذ برگشت توي اتوبوس پر سر و صدا و از جماعت كاغذ و خودكار گرفت و سؤالش را نوشت داد به من! بعد هم گفت «اون خانومي كه هفته پيش گفته بود قيافه شما به نجوم و اجرا نمي خوره، بيخود كرده]...[!