شاتل فضايي «آتلانتيس» ناسا كه قرار است در اواسط ماه ميلادي آينده (اواخر اسفندماه) به فضا پرتاب شود به يك سكوي پرتاب در پايگاه فضايي «كندي» در فلوريدا منتقل شد.

در صبح روشن و آفتابي روز پنج شنبه «آتلانتيس» ساختمان مونتاژ وسايل نقليه را ترك كرده و سفر ‌٤/٣ مايلي خود را به سوي سكوي پرتاب ‌٣٩A آغاز كرد.

اولين جابه‌جايي در ساعت ‌٨ و ‌١٩ دقيقه صبح به وقت شرق آمريكا صورت گرفت.

پرواز «آتلانتيس» به ايستگاه فضايي بين المللي براي روز ‌١٥ مارس سال جاري ميلادي (‌٢٤ اسفندماه) برنامه ريزي شده است.

آموزش‌ها و تجربيات كسب شده از دو ماموريت قبلي، تكنيك‌ها و ابزار جديدي را براي انجام وظايف از سوي خدمه اين شاتل در اختيار فضانوردان قرار خواهد داد.                    نقل از ایسنا

وقتي دو منجم آماتور ژاپني نواختر ۲۰۰۷ عقرب را در نيمه بهمن ۱۳۸۵ کشف کردند اين انفجار ستاره ‌اي از قدر ۹ در آسمان ديده مي‌شد. اما نواختر ناگهان پرنورتر شد و در شب جمعه ۲۷ بهمن از مرز قدر ۷/۳ نيز گذشت.

اين نواختر (NOVA) چنان درخشنده است که حتي با چشم برهنه و حتي از دورن شهرها به خوبي در ميان ستارگان عقرب در آسمان صبحگاهي ديده مي‌شود. براي رصدگران متغيرها و جويندگان نواختر در سراسر دنيا فرصتي استثنايي براي مشاهده يکي از درخشانترين نواخترهاي سالهاي اخير پيش آمده است.

 رصدگران باتجربه پيوسته به تخمين قدر اين نواختر مي‌پردازند و بسياري گزارشهاي دقيق خود را به انجمن معتبر رصدگران متغير AAVSO مي‌فرستند.

نقل از : nojum.ir

پنجمین باشگاه نجوم قم

در سال ۸۵

با سخنرانی

آقای دکتر سید محمد تقی میرترابی

تحت عنوان

« ستاره های نوترونی »

و مطالبی در مورد ماه در قران

و اطاعاتی از خسوف ۱۳ اسفند و کسوف ۲۸ اسفند

سه شنبه ۸/۱۲/۸۵

از ساعت ۳ بعد از ظهر تا اذان مغرب

ثبت نام         ۲۹۳۶۳۱۳  ۰۲۵۱

برنامه عمومی آسمان شب

محل احداث مجتمع علمی فرهنگی مرکز مطالعات و پژوهش های فلکی ـ نجومی

سه شنبه ۲۴/۱۱/۸۵ حرکت از خانه نجوم  ساعت ۱۶:۳۰  برگشت ساعت ۲۳

هزینه برنامه 

 شرکت کنندگان در دوره ی مقدماتی ۱۰۰۰ تومان 

 اعضای خانه نجوم ۳۰۰۰ تومان و غیر اعضا ۴۰۰۰ تومان

ثبت نام ۰۲۵۱۲۹۳۶۳۱۳

پروفسور شهريار صديق افشار، استاد جوان ايراني دانشگاه «روئن» آمريكا كه با ارائه نظريه‌اي درباره ماهيت دوگانه نور، نظريه «بوهر» - از پذيرفته شده ترين نظريه‌هاي فيزيك كوانتوم - را پس از هشتاد سال با قاطعيت رد كرده است، با چاپ نتايج آزمايش تازه‌اش در يكي از معتبرترين مجلات فيزيك جهان كه جمعي از داوران آن از برندگان جايزه نوبل فيزيك هستند، بار ديگر بر اهميت نظريه بنيادينش صحه گذاشت.

 بر اساس نظريه پروفسور صديق افشار كه با آزمايش‌هاي مختلف صحت آن را نشان داده، نور مي‌تواند به صورت همزمان، ماهيت موجي و ذره‌يي داشته باشد.

در صورت اثبات اين فرضيه جديد، بر بخش مهمي از نظريه «تعبير كپنهاك» نيلرز بوهر - فيزيكدان مشهور دانماركي - خط بطلان كشيده مي‌شود.

بر اساس بخشي از نظريه بوهر كه به اصل «مكمليت» موسوم است، ماهيت دوگانه موجي – ذره‌يي نور در هيچ سيستمي به طور همزمان قابل مشاهده نيست و با توجه به نحوه طراحي آزمايش، تنها يكي از دو پديده موجي يا ذره‌يي بودن نور نمود مي‌يابد؛ در حالي كه به ادعاي پروفسور صديق افشار، وي در آزمايش ابداعي خود كه نتايج آن اينك در يكي از معتبرترين مجلات فيزيك دنيا به چاپ رسيده، به روشي نشان داده كه نور مي‌تواند به طور همزمان ماهيت ذره‌يي و موجي داشته باشد.

 تئوري وي مي‌تواند برخي مفاهيم فيزيك مهم و اساسي فيزيك و همچنين مباحث و مسائل مطرح در حوزه اختر فيزيك و كيهان شناسي از جمله ماهيت ماده و انرژي تاريك، انفجار بزرگ (بيگ بنگ)، ساختار فضا زمان و .. . را نيز با ديد گاهي كاملا جديد توضيح دهد.

از بعد تاريخي نيز اين نظريه مي‌تواند به سلطه هشتاد ساله نظريه «بوهر» و تئوري‌هاي منبعث از آن در حوزه مكانيك كوانتوم كه آلبرت انيشتن فيزيك‌پيشه‌ نام‌آور قرن نيز با وجود تلاشي كه كرد نتوانست آن را رد كند پايان دهد.

طرح اين نظريه جسورانه از سوي پروفسور صديق افشار و تاييد اين تئوري كه البته مستلزم انجام آزمايش‌هاي مختلف و توجه و بررسي دقيق از آن از سوي جامعه فيزيك در روندي طولاني و چندين ساله است از جنبه‌اي ديگر نيز حائز اهميت بسيار است و آن طرح يك مبحث بنيادي و جريان ساز در حوزه فيزيك از سوي يك دانشمند ايراني پس از قرن‌ها تقليد و رخوت علمي كشور در حوزه علوم جديد است.

متن کامل خبر

      کالاهای فوق قابل عرضه در سه قسط بوده و توسط شرکت صنایع اپتیک اصفهان پشتیبانی میگردد.

گارگاه حل مسئله و رفع اشکال

ویژه دانش آموزان شرکت کننده در مرحله اول المپیاد نجوم

مهلت ثبت نام ۲۱/۱۱/۸۵

 ابتدای بلوار امین خانه نجوم ۲۹۳۶۳۱۳

"جمشيد قنبري" رييس  انجمن نجوم ايران گفت :  رصدخانه ملي ايران كه  همزمان با روز جهاني نجوم  درسال ‪ ۲۰۰۹‬راه‌اندازي  مي‌شود ، مجهزترين و  مهمترين رصدخانه خاورميانه  خواهد بود.

قنبري روز پنجشنبه در گفت وگو با ايرنا افزود : با راه‌اندازي اين رصدخانه نيازي به اعزام دانشجويان دكتري رشته نجوم براي پژوهش به خارج از كشور نيست .

وي اظهار داشت : هم‌اكنون كارهاي رصدي جزيي در كشور انجام مي‌شود، چرا كه كارهايي اساسي نياز به تلسكوپ‌هاي بزرگ حداقل دومتري دارد كه باراه‌اندازي رصدخانه‌ملي اين مشكل نيز رفع خواهد شد.

اين مسوول با اشاره به پيشينه ‌قوي ايران در علم نجوم اضافه ‌كرد: راه‌اندازي رصدخانه ملي علاوه بر جذب منجمان موجب جذب محققان و پژوهشگران ساير علوم نيز مي‌شود.

قنبري خاطرنشان ساخت: كشور ايران به‌علت داشتن وسعت و شرايط آب و هوايي از ويژگي خاصي در منطقه براي احداث رصدخانه ملي برخوردار است، در حالي كه بيشتر كشورهاي منطقه به‌علت نداشتن اين شرايط توانايي ايجاد رصدخانه ملي را ندارند.

وي ادامه داد: كشورهاي اروپايي تاكنون بصورت مشاور با ايران جهت احداث رصدخانه‌ملي همكاري‌هاي زيادي داشته‌اند و اشتياق فراواني براي راه‌اندازي اين مكان دارند.

اين مسوول بابيان اين مطلب كه تا پايان سالجاري پروژه مكان‌يابي رصدخانه ملي به پايان مي‌رسد، گفت: پس از آن در مدت زمان ساخت تلسكوپ ‪۲/۶‬متري كه تقريبا دو سال طول مي‌كشد، ساختمان اين رصدخانه نيز احداث خواهد شد.

وي اعتبار در نظر گرفته‌شده براي احداث رصدخانه ملي را ‪ ۱۵۰‬ميليارد ريال اعلام و تصريح كرد: اين طرح چون ملي است تامين اعتبار خواهد شد.

رييس انجمن نجوم ايران از تقديم طرح نامگذاري روز جهاني نجوم در دو ماه آينده به هيات دولت خبرداد و يادآورشد: هدف از تصويب اين طرح آشنايي مردم كشورمان با نجوم خواهد بود.

قنبري در پايان خاطرنشان ساخت: هم‌اكنون ‪ ۶۰‬منجم حرفه‌اي و شش هزار منجم آماتور در كشور فعاليت مي‌كنند.

رئيس سازمان فضايي ايران به همراه معاونان و مديران ارشد اين سازمان از مركز  مطالعات و پژوهش‌هاي فلكي نجومي  بازديد كردند.

وي در نشست مشترك با مديران مركز مطالعات و  پژوهش‌هاي  فلكي نجومي با تأكيد بر  ضرورت آشنايي دانشمندان غربي با آرا و نظرات  انديشمندان مسلمان گفت: متأسفانه  نسلي كه امروز سردمدار تكنولوژي است با نظرات  فرهيختگان مسلمان كاملا بيگانه  است كه بايد با انسجام و هماهنگي سازمان‌هاي  مربوطه اين مسئله را حل كنيم.

مهندس احمد طالب‌زاده نظرات فارابي را در زمينه هوا و فضا و نجوم، قوي و قابل استناد  عنوان كرد و افزود: نجوم و علوم فضايي متعلق به ايرانيان و مسلمانان است و در  معتبرترين مراكز علمي دنيا حضور ايرانيان كاملا برجسته مي‌باشد.

معاون وزير ارتباطات و فن‌آوري اطلاعات در ادامه اظهار داشت: مسلمين نخستين كساني هستند كه در زمينه نجوم به صورت جدي تحقيق و پژوهش كرده‌اند و با ساير اديان فاصله بسيار زيادي داشته و از آنها جلوتريم.

دبير شوراي عالي فضايي ایران با بيان اينكه قرآن با صراحت و وضوح به علم نجوم و هئيت اشاره دارد تصريح كرد: قرآن كريم در هفتاد و دو آيه نجوم را به صورت دقيق بررسي كرده ودر تمام متون ادبي دنيا ايرانيان اولين كساني هستند كه پيرامون نجوم سخن گفته‌اند كه اين امر در شاهنامه كاملا مشهود است.

وي در بخش ديگري از سخنان خود رشد و پيشرفت كشور در حوزه فناوري هوا و فضا را رو به بهبودي ارزيابي كرد و گفت: از امكانات سخت‌افزاري و نرم‌افزاري خوبي برخوردار هستيم و بر اساس گزارش‌هاي سازمان ملل منابع انساني كشور از حد استاندارد هم بالاتر است.

رئيس سازمان فضايي ايران در پايان به كاربردهاي متنوع فناوري هوا و فضا در ساير علوم اشاره كرد و افزود: فضا نعمتي خدادادي است و هر كشوري كه بتواند به خوبي از آن استفاده كند معادلات جهاني را بر هم خواهد زد اين حوزه از علم بشري، حساس، مؤثر و حق طبيعي ملت‌ها است كه بايد به خوبي از آن استفاده كرد.

در ابتداي اين نشست حجت‌الاسلام  سید رضا قلمکاریان اصفهاني، ضمن تشريح فعاليت‌هاي مركز مطالعات نجومي خاطرنشان كرد: اين مركز با در اختيار داشتن سه نيروي دكترا و شش نيروي كارشناسي و كارشناسي ارشد و مجموعا ۱۷ نفر نیروی علمی ، اجرایی و خدماتی تمام وقت و پاره وقت به طور متوسط در هر ماه 1200 نفر ساعت فعاليت دارد.

 سرپرست بخش غيرحرفه‌اي مركز مطالعات و پژوهش‌هاي  فلكي و نجومي در ادامه افزود: در طول دهه گذشته اين مركز  براي 200 نفر آموزش‌هاي تخصصي در شاخه‌هاي مختلف  نجوم  برگزار كرده و بيش از 2000 نفر نيز در بخش غيرحرفه‌اي  آموزش  ديده‌اند، توليد نرم‌افزار چند رسانه‌اي «نجوم اسلامي»  و  همكاري با وزارت علوم در ساخت رصدخانه ملي ايران از  جمله  فعاليت‌هاي اين مركز است.

وي در پايان اظهار داشت: هم اكنون ۶۰ نفر از اساتيد و طلاب  سطح عالي حوزه به فراگيري نجوم در شاخه‌هاي كاربردي آن  اشتغال دارند كه اين دوره، اواخر ارديبهشت ماه سال آينده به  پايان خواهد رسيد.

در این دیدار که از ساعت ۱۵ تا ۱۷ روز چهارشنبه ۱۹/۱۱/۸۵ انجام گرفت و تعدادی از مدرسین و کارشناسان مرکز و نیز مشاوره استاندار و دبیر شورای مراکز پژوهشی استان قم حضور داشتند.

دكتر «بهرام مبشر»، نماينده سازمان فضايي اروپا (ESA) در ناسا و از مجريان تهيه ژرف‌ترين تصوير نجومي جهان  جايزه رتبه اول پژوهش‌هاي بنيادي بيستمين جشنواره بين‌المللي خوارزمي را دريافت کرد.

 نام اين دانشمند برجسته ايراني كه به واسطه نقش شاياني كه در تهيه و بررسي ژرف‌ترين تصوير از جهان موسوم به «فراژرف» داشته، در محافل كيهان‌شناسي جهان كاملا شناخته شده است، در هفته‌هاي اخير نيز در پي يكي ديگر از موفقيت‌هاي برجسته كيهان‌شناسي سال‌هاي اخير كه تهيه نخستين نقشه سه‌بعدي از چارچوب ماده تاريك جهان بوده، بار ديگر مطرح شده است.

 اين پژوهش بهترين مدرك علمي، عنوان شده كه الگويي از توزيع كهكشان‌ها را در پي توزيع ماده تاريك ارائه مي‌كند.

اين تحقيق كه حاصل 1000 ساعت رصد توسط تلسكوپ فضايي هابل بوده است، تاييد زيبايي از تئوري‌هاي استاندارد براي توضيح نحوه تكامل ساختارها در كائنات طي ميلياردها سال ارائه داده و در حالي كه مطالعات قبلي بر روي ماده تاريك وابسته به شبيه‌سازي‌ها بوده، يافته اخير جزئيات توزيع ماده تاريك را در مقياس گسترده به شكل سه بعدي ارائه كرده است.

دكتر مبشر  انگيزه خود را از حضور مستمر در محافل دانشجويي كشور، تشويق و تقويت روح خودباوري جوانان ايراني در عرصه‌هاي علمي پژوهشي عنوان كرده و معتقدست در سايه تلاش و موفقيت جوانان ايراني امروز حتي در مراكز علمي بزرگ دنيا نظير ناسا ديدگاه مثبتي نسبت به محققان ايراني به وجود آمده است.

 وی تحصيلات فوق ‌ليسانس و دكتري خود را در رشته كيهان‌شناسي مشاهداتي در دانشگاه «دورهام» انگلستان پشت سر گذاشته و از چند سال قبل در موسسه تلسكوپ فضايي هابل در ناسا فعاليت دارد.

تهيه نخستين نقشه سه‌بعدي از چارچوب ماده تاريك جهان

اين كيهان‌شناس برجسته ايراني كه از محققان و نويسندگان مقاله نيچر درباره تهيه نخستين نقشه سه‌بعدي از چارچوب ماده تاريك جهان است، درباره اين طرح اظهار داشت: در اين طرح، ماده تاريك جهان را با ماده نوراني موجود در جهان مقايسه كرديم و با يافتن نقاطي كه ماده تاريك وجود داشته و ماده نوراني وجود ندارد و يا نقاطي كه همراه با ماده نوراني، ماده تاريك نيز وجود دارد، به اين نتيجه رسيديم كه ماده نوراني كه شب‌ها در آسمان رويت مي‌شود، توام با ماده تاريك است كه قابل رويت نمي‌باشد.

وي افزود: با مطالعه سرعت حركت كهكشان‌ها تصويري سه بعدي تهيه شد كه توزيع اين ماده در كهكشان‌ها را در جهان نشان مي‌دهد. اين تصوير بر روي جلد مجله نيچر به تاريخ 18 ژانويه 2007 به همراه مقاله‌اي منتشر شده است.

 به بياني ديگر، نور ناشي از كهكشان‌ها براي اينكه بتواند به ما برسد بايد از ميان ماده تاريك بگذرد. اين ماده تاريك به واسطه جاذبه خود نور را خم مي‌كند كه اين پديده بسيار شبيه به خم شدن نور به هنگام گذشتن از يك عدسي است. انحراف نور، شكل پيش‌زمينه كهكشان‌ها را بهم مي‌زند و به اين ترتيب ما اين كهكشان‌ها را در يك شكل به هم ريخته و غيرطبيعي مي‌بينيم.

نقشه توزيع ماده تاريك تاكيدي بر اين مطلب است كه خوشه‌هاي كهكشاني در بين ماده تاريك مستقر شده‌اند.

آينده «هابل»

 حدود يك يا دو سال آينده شاتلي براي تعويض باتري‌ها و نصب يا تعمير ژيروسكوپ و جهت‌ياب‌هاي هابل و نصب دستگاه‌هاي جديد روي آن به فضا پرتاب مي‌شود كه در اين صورت عمر هابل حداقل پنج سال افزايش مي‌يابد. تلسكوپ جانشين هابل (جيمزوب) در سال 2014 با فضانوردان تعليم ديده به فضا پرتاب شده و در مدار زمين قرار مي‌گيرد كه زمان پرتاب آن به پروازهاي آينده شاتل بستگي دارد.

 تلسكوپ فضايي هابل وراي جو زمين در 350 مايلي بالاي جو زمين و پايين‌تر از ايستگاه فضايي قرار دارد و اگر بخواهيم از هابل به ايستگاه فضايي برويم، براي تغيير مدار و حركت به طرف بالا بايد انرژي بيشتري صرف كنيم، بنابراين اگر شاتلي به ايستگاه فضايي فرستاده شود و ايرادي پيدا كند، فضانوردان مي توانند در ايستگاه فضايي بمانند تا شاتل ديگري به فضا پرتاب شده و آنها را برگرداند اما اگر اين شاتل در پرواز به طرف هابل، مشكلي پيدا كند، محلي براي استقرار فضانوردان در آن تعبيه نشده است.

چند ماه پيش يكي از دوربين‌هاي هابل كه 70 درصد كار فعلي آن را انجام مي‌داد، از كار افتاد و پس از دو هفته مشخص شد كه مشكل از مدار الكترونيكي آن بوده و آن را با سيستم جانشيني ـ‌ كه در تلسكوپ براي زمان‌هاي اضطراري تعبيه شده بود ‌ـ عوض كردند. دستگاه جديدي كه روي هابل نصب مي‌شود، يك دوربين مادون قرمز بوده كه مي‌تواند تا عمق جهان و زمان به وجود آمدن اولين كهكشان‌ها را تا حدود 400، 500 ميليون سال بعد از بيگ بنگ نگاه كند.

تلسكوپ «جيمز وب» عمق ديد ما را تا «دوران تاريك» افزايش مي‌دهد

 طرح تلسكوپ جايگزين هابل(جيمز وب) قرار است تا چند سال ديگر در فضا مستقر شده و با قدرت بسيار بيشتر كاوش‌هاي هابل را دنبال كند، تلسكوپ «جيمز وب» با هدف نگاه به جهان قبل از دوران تاريك، در حال پيشرفت و تكميل است. قطر آينه اين تلسكوپ فضايي حدود 5/6 متر (بيش از سه برابر تلسكوپ هابل) و قدرت آن 9 تا 10 برابر هابل است.

اين تلسكوپ در مداري در فاصله يك و نيم ميليون كيلومتري زمين (وراي ماه) قرار مي‌گيرد تا تشعشعات و حرارت توليد شده از زمين، روي آن تاثير نگذاشته و اختلالي روي دستگاه‌هاي آن ايجاد نشود.

وي خاطرنشان كرد: تلسكوپ جيمزوب كه قابليت تفكيك بسيار بالايي دارد مي‌تواند كرات در حال تشكيل را مشاهده و سيارات ديگري همانند زمين را پيدا كند و درون كهكشان‌هاي بسيار دور را آشكار كند و برد ديد بشر را تا قبل از دوران تاريك گسترش دهد.

«دوران تاريك» و سلطه هزاران ساله «هيدوژن» بر جهان

 دوران تاريك (DARK AGE) زماني است كه در طول آن هيچ كهكشان يا ستاره‌اي شكل نمي‌گرفت و جهان فقط در حال انبساط بود. جهان در آن دوران كه از حدود 300 هزار سال بعد از انفجار بزرگ(بيگ‌بنگ) آغاز شد و چند صد هزار سال ادامه داشت، همانند هواي مه آلودي بود كه چيزي در آن قابل رويت نيست و بعد از آن اولين ستاره‌ها و كهكشان‌ها مشاهده مي‌شوند.

انبساط جهان از لحظه بيگ بنگ آغاز شد كه در اثر آن حرارت زيادي توليد ‌شد كه در اثر آن تمام جهان را نور فراگرفته بود و به علت وجود انرژي زياد در فوتون‌ها، اتم‌ها و مولكول‌ها نمي‌توانستند شكل بگيرند و زماني كه به وجود مي‌آمدند، متلاشي مي‌شدند؛ تا زماني كه جهان منبسط و انرژي فوتون‌ها كم ‌شد و در نتيجه بعد از يك حد بحراني، كم‌كم اولين ستاره‌ها و كهكشان‌ها به وجود مي‌آيند. وقتي دما كم شد به تدريج هيدروژن شكل گرفت و هيدروژن، بيشترين عنصري بود كه به طور ملكولي در تمام جهان وجود داشت و مه ناشي از وجود هيدروژن در اين دوره مانع از رويت كهكشان‌ها مي‌شود اما پس از چند صد هزار سال فوتون‌هاي نوري ملكول‌هاي هيدروژن را يونيزه كرده و اين مه كنار مي‌رود.

«فراژرف» جنجالي و سوالات همچنان بي‌پاسخ ...

دكتر مبشر كه از دانشمندان مسئول آشكارسازNikmouse تلسكوپ فضايي هابل است، نقش عمده‌اي در تهيه تصوير بي‌سابقه اين تلسكوپ فضايي موسوم به «فراژرف» داشته كه ژرف‌ترين نگاه بشر به جهان و سرآغاز پيدايش آن است.

تصوير «فراژرف» براي نخستين بار امكان مطالعه نخستين كهكشان‌ها را كه ستارگان آنها تنها چند صد ميليون سال پس از انفجار بزرگ متولد شدند، براي دانشمندان فراهم و فرضيه‌هاي‌ تكامل كيهان را با چالشي اساسي مواجه كرد، به طوري كه دانشمنداني كه اين تصوير را مطالعه مي‌كنند آن را سوال برانگيز و يك معماي واقعي توصيف كرده‌اند.

تصوير فراژرف با تلفيق تصاوير و داده‌هاي تلسكوپ‌هاي فضايي در ناحيه مرئي و آشكارساز « نيكموس» در ناحيه مادون قرمز و« اسپيتزر» - در طول موج‌هاي بلندتر - و نيز برخي تلسكوپ‌هاي زميني 8 متري و 10 متري نظير كك، جمينا و سوبارو حاصل شده و امكان بررسي روند شكل‌گيري كهكشان‌ها را فراهم مي‌كند.

نماينده آژانس فضايي اروپا (ESA) در موسسه تلسكوپ فضايي «هابل» درباره تصوير فراژرف تهيه شده توسط هابل گفت: «فراژرف» عميق‌ترين تصويري است كه تاكنون بشر ديده است. وقتي به اعماق فضا مي‌نگريم - به دليل محدود بودن سرعت نور و در نتيجه زماني كه طول مي‌كشد تا نور به ما برسد-، گويي در زمان به عقب نگاه مي‌كنيم، در نتيجه كهكشان‌ها را آن طور كه بوده‌اند مي‌بينيم، نه آن طور كه در حال حاضر هستند و هر چه دورتر برويم، گويي به ابتداي جهان نزديك‌تر مي‌شويم.

 در تصوير فراژرف، كهكشاني را رويت كرديم كه حدود 600 ميليون سال پس از «بيگ بنگ»(انفجار بزرگ) به وجود آمده و فاصله آن با ما 12 ميليارد سال است و جرمي نزديك به صد هزار ميليون برابر جرم خورشيد دارد و اين سوال پيش مي‌آيد كه در مدت زمان كوتاهي از ابتداي جهان، چطور توانسته چنين جرم زيادي را كسب كند.

در ادامه مطالعات، تعداد بيشتري از اين نوع كهكشان‌ها را پيدا كرديم و مشغول مطالعه هستيم كه در صورت صحيح بودن نتايج، تئوري‌هاي موجود در زمينه پيدايش كهكشان‌ها را زير سؤال مي‌برد.

 اين كهكشان‌ها از ستاره‌هاي پير تشكيل شده‌اند و اگر فرض كنيم تمام جهان به يك شكل و نظير همان نقطه‌اي است كه ما اين مطالعات را انجام داده‌ايم؛ پس در كل جهان اين كهكشان‌هاي غول پيكر پراكنده هستند.

براساس تئوري‌هاي موجود، كهكشان‌هاي بزرگ در اثر ادغام كهكشان‌هاي كوچكتر به وجود مي‌آيند، اما نكته اينجاست كه كهكشان‌هاي ياد شده آنقدر زود در طول عمر جهان به وجود آمده‌اند كه فرصتي نبوده تا كهكشان‌هاي كوچك به وجود آمده و با هم ادغام شوند و تنها در صورت تلقي پيدايش ناگهاني اين كهكشان‌ها در اثر توده گاز و ابر، مي‌توان اين مساله را توجيه كرد كه صحت اين تئوري هنوز به اثبات نرسيده است.

«فراژرف» ديگري در راه است ...

وي كه سال گذشته از تهيه تصوير فراژرف ديگري خبر داده بود با اشاره به اين كه فراژرف دوم تا حد زيادي تهيه شده است، اظهار داشت: هدف از تهيه فراژرف دوم رويت كهكشان‌هاي موجود در فاصله دورتر(نزديك به 13 ميليارد سال) است كه عمق آن تقريبا به اندازه تصوير فراژرف اول است ولي سطحي به مراتب وسيع‌تر را مي‌پوشاند.

بروز مشكلاتي در تلسكوپ هابل و وقفه‌اي كه در كار آن ايجاد شد، تهيه اين تصوير را چند ماهي به تاخير انداخت چون بايد چند ماه صبر كرد تا مجددا در موقعيت مناسب براي تصويربرداري قرار بگيريم.

 تلسكوپ فضايي هابل داراي سه آشكارساز است كه يكي از آنها موسوم به ACS در طيف مرئي، يكي در طيف مادون قرمز (نيك ماوس) و ديگري در ناحيه ماوراي بنفش عمل مي‌كنند. در تهيه تصوير فراژرف دوم از آشكارساز‌هاي نيك ماوس و ACS استفاده مي‌شود.

جهان عرصه رقابت چند ميليارد ساله انرژي و ماده تاريك

 مساله انرژي تاريك همواره يكي از مهمترين سوالات كيهان‌شناسي بوده است،  با مطالعه ابرنواخترها و سوپرنوواها كه در طول چندين ماه به وسيله هابل يافت شده‌اند و به دليل درخشندگي زياد در كهكشان‌هاي دور دست هم مشاهده مي‌شوند، فاصله خودمان تا كهكشان‌ها را مورد مطالعه قرار مي‌دهيم و با مقايسه اين فاصله با سرعت ابرنواخترها، اطلاعاتي درباره هندسه جهان، ديناميك و سرعت حركت جهان به دست مي‌آوريم. مطالعات انجام شده نشان داده كه فاصله ابرنواخترها تا ما، كمتر از چيزي است كه به وسيله تئوري محاسبه شده بود؛ پس ايرادي در تئوري‌ها وجود دارد كه چيزي كه آن را حل مي‌كند، انرژي تاريك و ورود آن به محاسبات است.

وي در گفت‌و‌گو با ايسنا خاطرنشان كرد: جهان از ابتداي لحظه بيگ بنگ در حال انبساط است كه به دليل وجود ماده تاريك كه 99 درصد ماده موجود در جهان را تشكيل مي‌دهد، سرعت آن در حال كم شدن است.

ماده تاريك اگرچه قابل مشاهده نيست ولي جرم دارد و سبب كم شدن سرعت انبساط جهان مي‌شود اما پس از دوره‌اي كه جهان حدود 70 درصد از عمر كنوني‌اش را داشته، ميزان كاسته شدن شتاب انبساط جهان تغيير يافته و سرعت انبساط افزايش يافته و اين چيزي است كه با مشاهدات اخير نشان داده شده است كه علت آن انرژي تاريك است كه فشار منفي ايجاد كرده و نيروي جاذبه، خاصيت دافعه پيدا مي‌كند و كهكشهان‌ها از هم دور مي‌شوند.

 از ابتداي جهان رقابتي ميان ماده تاريك و انرژي تاريك بوده و در برهه‌اي از زمان كه ما نيز در آن حضور داريم، اثر انرژي تاريك بيشتر مي‌شود و در صورت ادامه يافتن اين انبساط، تا ابد سرعت انبساط زياد مي‌شود.

«بزرگترين اشتباه زندگي» انشتين، اشتباه نبود!

 اولين بار انيشتين به صورت تئوري به وجود انرژي تاريك پي برد و از آن به عنوان يك ثابت كيهاني در معادلات خود استفاده كرد و متوجه شد معادلاتش انبساط جهان را پيش بيني مي‌كند اما به دليل تصور ساكن بودن جهان، آن را باور نكرد و ثابتي به معادلات ثابت جهاني اضافه كرد كه در اثر آن سرعت انبساط جهان كم شده و جهان ثابت مي‌شود و وقتي انبساط جهان كشف شد، اعلام كرد كه بزرگترين اشتباه زندگي‌اش را انجام داده و تا حدود 50 سال ثابت كيهاني رد شد اما در حال حاضر دوباره به وجود آن پي برده‌اند.

تاكنون دو گروه بر وجود ثابت كيهاني تاكيد دارند كه يكي گروه تلسكوپ فضايي هابل و ديگري گروهي در دانشگاه بركلي كاليفرنيا هستند كه در حال طراحي پروژه فضايي به نام «استپ» هستند كه بتواند هزاران ابر نواختر پيدا كنند و به كمك آنها اين مساله ثابت شود.

«كاسموس» تلاشي ديگر براي شناخت نحوه تكامل كهكشان‌ها

 يكي ديگر از طرح‌هاي هابل  پروژه‌اي موسوم به «كاسموس» است كه طي آن تلاش مي‌كنيم كه در سطحي نسبتا بزرگ (2 درجه در 2 درجه) ساختار جهان، نحوه تشكيل خوشه‌هاي كهكشاني و .... را مشاهده و بررسي كنيم كه با توجه به قابليت تفكيك بالاي هابل و گستره ديد وسيع آن اميدواريم كه به نتايج قابل توجهي درباره نحوه تشكيل جهان دست پيدا كنيم. در اين بررسي جهان در عمق‌هاي مختلف (دوره‌هاي زماني مختلف) بررسي مي‌شود كه از اين طريق حدود دو ميليون كهكشان پيدا شده است.

كلكسيون كهكشان‌ها از بيضوي‌هاي پير تا حلزوني‌هاي جوان

دكتر مبشر در بخش ديگري از اين گفت‌و‌گو با اشاره به تنوع اشكال و ساختار كهكشان‌ها درباره اطلاعاتي كه مي‌توان با بررسي تصاوير تهيه شده از كهكشان‌ها كسب كرد، گفت: به عنوان نمونه كهكشان‌هاي بيضوي ستاره‌هاي پيرتري نسبت به كهكشان‌هاي حلزوني دارند كه اين به دليل حالت ريلكس كهكشان‌هاي بيضوي است كه در نقاطي كه چگالي كهكشان‌ها زياد است، در اثر برخورد با كهكشان‌هاي اطراف، گاز آنها از بين رفته و نمي‌توانند ستاره توليد كنند، پس ستاره‌هاي باقي مانده پير هستند و شكل كهكشان مرتب است اما در كهكشان‌هاي حلزوني ستاره‌ها در حال شكل گيري بوده و چگالي بين كهكشان‌ها كم است و برخورد كهكشاني كمتر صورت مي‌گيرد و ستاره‌ها در بازوهاي حلزوني بيشتر مشاهده مي‌شوند كه از روي رنگ كهكشان‌ها قابل مشاهده است به طوري كه رنگ قرمز كهكشان‌ها دليل بر وجود ستاره‌هاي پير و رنگ آبي دليل بر جوان بودن ستاره‌ها است.

وي خاطرنشان كرد: به عنوان مثال در مورد كهكشان راه شيري كه كهكشان‌ي حلزوني شكل است، حدود 50 ستاره در هر سال شكل مي‌گيرند كه اين تعداد در كهكشان‌هاي بيضوي بسيار كمتر بوده و به سه، چهار ستاره در سال نيز مي‌رسد.

ما در كجاي جهان ايستاده‌ايم؟

 درباره محل قرارگيري منظومه خورشيدي و زمين گفت: ما روي يكي از بازوهاي كهكشان حلزوني شكل راه شيري و در گوشه‌اي از كهكشان‌ قرار داريم كه اگر از كهكشان‌هاي ديگر به اين نقطه بنگريم اصلا مورد توجه قرار نمي‌گيرد و 30 سال طول مي‌كشد تا نور خورشيد از كهكشان‌ ما خارج شود.

در اطراف ما ستاره‌ها در حال شكل گيري هستند و ما در حال حركت در كهكشان‌ هستيم اما به سمت خاصي كشيده نمي‌شويم.

وي خاطرنشان كرد: كهكشان‌ ما در حال گردش به دور خورشيد است كه اين امر سبب تغيير شكل بازوها مي‌شود. ما در گروهي تحت عنوان LOCAL GROUP هستيم كه كهكشان‌هاي موجود در آن ممكن است در زماني به هم برخورد كنند. آندرومدا يكي از نزديكترين كهكشان‌ها به كهكشان‌ ماست كه در فاصله‌اي حدود چهار ميليون سال نوري ما قرار دارد.

ما در جهاني فوق‌العاده سرد زندگي مي‌كنيم!

دكتر مبشر با بيان اين كه طبق يك در اصل كيهان شناسي، توزيع ماده در جهان همگن و ايزوتروپ است به گونه‌اي كه در تمام جهات توزيع كهكشان‌ها يكسان است، درباره دماي جهان گفت: در لحظه بيگ بنگ تابش و حرارت شديدي وجود داشته كه اين سؤال پيش مي‌آيد كه الان آن تابش كجاست. بايد گفت در اثر انبساط جهان، اين حرارت به شدت كم شده و دما جهان به 270 ـ درجه سانتيگراد رسيده كه در تمام جهان يكسان است و يكي از بازمانده‌هاي ابتداي جهان و لحظه بيگ بنگ است.

البته در نقاطي كه ستاره‌ها در حال شكل گيري هستند دما ميليون‌ها درجه است اما در كل كيهان، دما 3 درجه كلوين است.

از ماوراي جهان قابل مشاهده چه خبر؟

كيهان‌شناس برجسته ايراني در ادامه درباره حد و مرز جهان قابل مشاهد و آنچه در ماوراي آن قابل تصورست، گفت: جهان قابل مشاهده حد و مرزي دارد و در وراي آن، جهاني است كه ما آن را مشاهده نمي‌كنيم و در واقع حد كل جهان قابل اندازه‌گيري نيست. براي محاسبه آن بيشترين سرعت (سرعت نور) را كه 300 هزار كيلومتر در ثانيه است را در بيشترين زمان در جهان (عمر جهان) كه 13 ميليارد سال است ضرب كنيم كه عدد حاصل فاصله‌اي را به ما مي‌دهد كه «بيشترين فاصله موجود در جهان» (افق) است و وراي آن را هيچگاه بشر نمي‌تواند ببيند و شعاع جهان مرئي از اين ميزان بيشتر نيست.

ظرفيت‌هاي مساعدي براي گسترش اخترفيزيك در ايران وجود دارد

دكتر مبشر در ادامه با ابراز خرسندي از استقبال فزاينده جوانان ايراني از مباحث نجومي و پيگيري اخبار مربوط به اخترشناسي و فضا در كشور با اشاره به ظرفيت‌هاي مناسب موجود در اين حوزه بر ضرورت توسعه رشته اختر فيزيك در ايران تاكيد كرد و اظهار داشت: اين رشته را به راحتي مي‌توان به فلسفه و آنچه ايرانيان علاقمند به آن هستند، ربط داد و در جهت توسعه آن در كشور گام برداشت.

وي گفت: با توجه به ماهيت اين رشته و در دسترس بودن اطلاعات لازم از طريق منابع خارجي، انجام تحقيقات سطح بالا در علم كيهان شناسي در ايران ميسر بوده و با توجه به توانمندي‌ها و ظرفيت‌هاي موجود در جنبه‌هاي تئوري تا مشاهداتي اخترفيزيك مي‌توان با راه‌اندازي اين رشته در كشور و دعوت از اساتيد و نخبگان ايراني و خارجي اين علم به ايران براي برگزاري دوره‌هاي آموزشي و آشنايي با جديدترين روش‌ها به پيشرفت كشور در اين حوزه كمك كرد.

دكتر مبشر در پايان بر ضرورت ارتباط هر چه بيشتر محققان ايراني داخل و خارج كشور تاكيد كرد و اظهار داشت: حضور اساتيد و دانشمندان موفق ايراني كه با دانشمندان خارجي در ارتباط و تعامل هستند، علاوه بر ترويج مطالب علمي آموخته شده در كشور، انگيزه‌اي براي افراد علاقمند ايجاد كرده و تاثير ژرفي در آينده علمي كشور مي‌گذارد.

نقل از ایسنا

 چهارشنبه اين هفته ( فردا ) ، فرهنگسراي هنر (ارسباران ) تهران، ‌ميزبان دكتر بهرام مبشر، كيهان شناس سرشناس ايراني موسسه علوم تلسكوپ فضايي هابل است.

به گزارش خبرنگار علمي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، در اين برنامه كه از  ساعت 16 تا 18 در سالن اجتماعات فرهنگسراي ارسباران برگزار مي‌شود، دكتر مبشر در خصوص آخرين دستاوردهاي كيهان شناسي و همچنين آخرين رويدادهاي مروبط به تلسكوپ هابل به سخنراني خواهد پرداخت و پاسخگوي پرسشهاي حاضران خواهد بود.

عنوان اصلي اين سخنراني «اسرار كيهان شناسي امروز» است.

در اين سمينار همچنين جمعي از استادان  و صاحب‌نظران علمي كشور از جمله دكتر رضا منصوري، استاد فيزيك دانشگاه صنعتي شريف و عضو فرهنگستان علوم جهان سوم (TWAS) شركت خواهند داشت.

علاقمندان مي توانند براي حضور در اين برنامه - با توجه به ظرفيت محدود و براي حفظ نظم برنامه - دقايقي پپش از شروع سخنراني در بعد از ظهر (ساعت 16) چهارشنبه 18 بهمن در محل فرهنگسراي ارسباران (هنر) واقع در سيدخندان، خيابان جلفا (ارسباران) حضور يابند.

ورود براي عموم علاقه مندان آزاد و رايگان است.

مراسم روز جهاني نجوم، 21 آوريل 2007 با هدف ترويج زيبايي هاي دانش ستاره شناسي در سراسر جهان برگزار مي‌شود.

به گزارش سرويس علمي خبرگزاري دانشجويان ايران(ايسنا)، شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران با توجه به اهداف برگزاري اين مراسم توسط اتحاديه بين المللي نجوم كه ساماندهي جهاني اين رويداد را بر عهده دارد و توصيه نامه اين اتحاديه مبني بر برگزاري اين جشن عمومي در تعطيلات پايان هفته هر كشور و با توجه به تفاوت تعطيلات پايان هفته در كشورهاي اسلامي با كشورهاي غربي، روز جمعه 31 فروردين 1386 را تاريخ برگزاري روز نجوم در ايران اعلام كرد.

شاخه آماتوري انجمن نجوم ايران با بيان اين كه از شش سال پيش اين مراسم را در كشور سامان داده و برگزار مي‌كند، آمادگي خود را براي همكاري با همه گروهها در برگزاري هر چه بهتر اين روز اعلام و از تمامي گروه‌ها و افراد علاقمند دعوت كرده تا در برگزاري پربارتر اين برنامه، در ترويج اين دانش كهنسال مشاركت كنند.

--------------------------------------------------------------------------

روز جهاني نجوم در تاريخ اول ارديبهشت ‪ ۲۱) ۱۳۸۶‬آوريل ‪ (۲۰۰۷‬با هدف ترويج زيبايي‌هاي دانش ستاره‌شناسي در سراسر جهان توسط آماتورهاي اين رشته برگزار خواهد شد.

مدير انجمن نجوم آماتوري ايران در گفت و گو با خبرنگار گروه علمي ايرنا گفت، همه ساله مابين ‪ ۱۵‬آوريل تا ‪ ۱۵‬مه روز شنبه‌اي كه به تربيع اول ماه نزديكتر باشد بعنوان روز جهاني نجوم انتخاب مي‌شود.

مهندس "مسعود عتيقي" گفت: از آنجاييكه تعيين روز جهاني نجوم با نگرش نجومي انجام مي‌پذيرد همه ساله روز متفاوتي در طول اين ماه به روز جهاني نجوم اختصاص مي‌يابد.

عتيقي افزود: از سوي ديگر به علت آنكه كره ماه (نزديك‌ترين همسايه زمين) جرم دوست داشتني آسمان محسوب مي‌شود علاقمندان آماتور عشق خود نسبت به آسمان را با رصد اين جرم زيباي آسماني و ساير اجرام قابل رصد در شهرها با مردم ايران تقسيم مي‌كنند.

وي گفت: همچنين در دهه اخير روز دوشنبه ماقبل روز جهاني نجوم تا روز يكشنبه بعد از روز جهاني نجوم را بعنوان هفته جهاني نجوم نام‌گذاري كرده‌اند.

عتيقي گفت: انجمن نجوم آماتوري ايران و گروه‌هاي مختلف در كشور از سال ‪ ۱۳۸۰‬تا كنون با برگزاري رصدهاي عمومي در پارك ها، فرهنگ سراها، برگزاري مسابقات نجومي، نمايش نقاشي كودكان و همايش‌ها و نشست‌هاي علمي نسبت به بزرگداشت اين روز و هفته اقدام مي‌كند.

تکنیک عکاسی با دوربین های دیجیتالی و پردازش در فتوشاپ

پس از 11 روز چرخش در مدار كپسول فضايي هند با موفقيت به زمين نشست _*** هواپيماي بدون سرنشين دست پرتاب در كشور طراحي و ساخته شد _*** بقاياي ماهواره منهدم شده چين آمريكايي‌ها را نگران كرده است _*** پرتوهاي خورشيدي سلامت فضانوردان را در كره ماه تهديد مي‌كند _*** مقامات فضايي در نشستي درباره ايستگاه فضايي گفت‌وگو كردند _*** آخرین بروز رسانی چهارشنبه ۴/۱۱/۸۵ ساعت ۲۲:۳۹

طبق برآوردها تعداد ستارگان کاهکشان راه شیری متجاوز از ۲۰۰ میلیارد است.

سوال : آیا میدانید برای شمردن از یک تا یک میلیارد چه مقدار زمان لازم است؟

جواب در ادامه مطلب...